قريب شصت زن در حرم‌سرا دارد ، بارى فرداى آن روز را براى حركت خود از ايروان تعيين كرديم . قسمتى كه در خصوص ايروان از قلم افتاده بود ذيلا درج مىشود . لفظ ايروان به زبان ارمنى منظره و دورنما را گويند و اين محل چون وقتى مسافر از قلهء آرارات سرازير مىشود فرودگاه كشتى نوح نبى را بفاصله ده ورست ( سه فرسنگ ) مىبيند به اين اسم موسوم شده - اين شهر جاهاى خوب دارد - عموما خانه‌ها در پس ديوارهاى باغ مستور و غيرقابل ديدن است - از ميان شهر دو رودخانه بفاصلهء كمى ميگذرد يكى سانكا كه اطراف قصر را مشروب مىكند و ديگرى كوئيربولاك كه بمعنى صد بازوست . رودخانه سانكا از درياچهء ايروان « 1 » سرچشمه گرفته پس از طى قسمتى از ارمنستان در نزديكى بحر خزر برود ارس ملحق و داخل بحر خزر مىشود . تاريخ ايران از تأسيس و بناى اين شهر چيزى نمىنويسد و اهالى آن را قديمىترين شهر دنيا دانسته نوح نبى را مؤسس آن ميدانند و ميگويند پس از طوفان عظيم عالم آن را بنا كرده - قصر ايروان يك تيررس توپ تا شهر فاصله دارد . تركان در سنه 1582 شهر ايروان را به تصرف درآوردند ، و قلعهء كنونى آن را در زمان سلطان مراد سوم ساختند ، ايرانيان در سنه 1604 مجددا آن را بفرماندهى شاه عباس كبير پس گرفتند و قلاع نظاميش را تكميل كردند ، در 1615 چهارماه اين شهر در محاصره بود و ديوارهاى گلى آن به خوبى در مقابل تركان استقامت كرد ، بطورى كه مجبورا دست از محاصره آن برداشتند . پس از مرگ شاه عباس كبير مجددا تركان ايروان را متصرف شدند ولى چيزى نگذشت كه در زمان سلطنت سلطان مراد چهارم دوباره شاه صفى آن را پس گرفت و

--> ( 1 ) درياچهء ايروان تا شهر سه روز راه فاصله دارد ، ايرانيان آن را درياى شيرين نامند چه آبش شور نيست و محيط آن 150 ورست است . ماهى قزل‌آلا و سيم از آن بسيار صيد مىشود و فوق‌العاده لذيذ است شاردن مىگويد در زمان مسافرت او بايران علامت اين درياچه روى هيچ نقشه‌اى نبوده است .